De eerste hond in de ruimte

Deze blogpost is de laatste die verscheen in een reeks in het kader van de masteropleiding journalistiek aan KU Leuven campus Brussel.

3 november 1957. Deze datum doet bij u waarschijnlijk niet meteen een belletje rinkelen (wegens te lang geleden/ slecht geheugen/ vult u zelf maar in…). Toch is 3 november 1957 een belangrijke dag voor de ruimtevaart: op deze dag ging hond Laika namelijk als eerste levend wezen de ruimte in. Deze historische gebeurtenis, die plaatsvond op een zondag, haalde op maandag 4 november de voorpagina van verschillende kranten.

Schermafbeelding 2018-12-22 om 17.21.43
afbeelding via alamy.com

Wat eraan voorafging

Drie honden werden in Moskou van de straat geplukt, en opgeleid om de langverwachte vlucht naar de ruimte te maken. Ze moesten allen leren om vloeibaar voedsel te eten, een harnas aan te krijgen en hoe zich te gedragen in een kleine kooi. In de ruimtecabine zou immers maar weinig plaats zijn voor de viervoetige passagier. Uiteindelijk werd één van de drie honden geselecteerd, en werd Laika later als uitverkorene de ruimte in gestuurd.

Naast deze training, moesten de honden ook een operatie ondergaan. Zo werden er verbindingen in hun lichaam gemaakt, die ervoor konden zorgen dat hun temperatuur, hartslag en dergelijke van op aarde gemeten kon worden.

De dag zelf

De exacte tijd van de lancering van het ruimteschip varieert tussen half 6 en half 8 ’s morgens. Pas drie uur na het opstijgen, werd terug een normale hartslag gemeten bij het hondje. Vijf tot zeven uur na het opstijgen, werden er helemaal geen signalen van het hondje meer vernomen. Laika had het dus niet lang overleefd.

Hoewel het nooit de bedoeling (het was immers onmogelijk om in vier weken een leefbaar ruimteschip te bouwen) was dat Laika terug naar de aarde zou keren, was er gepland dat het hondje via op voorhand vergiftigd voer aan haar einde zou komen na enkele dagen rondgecirkeld te hebben. Zo ver is het echter nooit gekomen. Na enkele uren stierf Laika al, aan de gevolgen van stress, al werd dit pas jaren later in 2002 officieel bekend gemaakt. De verklaring die ervoor gegeven werd in de tussentijd, net geen 50 jaar, is dat de hond stierf door het plan met het voer, of aan een zuurstoftekort en oververhitting in de cabine.

Wat erna volgde

Laika kreeg op verschillende momenten op verschillende locaties een standbeeld. Zo werd er in 1997 in Star City, het Russische trainingsinstituut voor ruimtevaart, een standbeeld van haar geplaatst. Ook enkele jaren later, in 2008, werd er een monument van de hond op een raket onthuld in het militair onderzoekscentrum waar Laika en haar twee kompanen getraind werden.

Ethiek?

Zoals we uit een nieuwsbericht van The New York Times opmaken, werd er anno 1957 vooral aandacht besteed aan de technische en politieke aspecten van de ruimtevaart. Hoewel er enkele demonstraties tégen de lancering van de raket inclusief hond doorgingen, vonden deze allemaal buiten de Sovjet-Unie plaats. In de Sovjet-Unie zelf werd de lancering van Laika niet openlijk in vraag gesteld (door journalisten, schrijvers,…) totdat het regime viel. In 1998 uitte een van de voormalige medewerkers van het project zijn spijt ten opzichte van Laika.

Kranten

In kranten kwam de lancering van Laika met de raket uitgebreid aan bod. Volgens een analyse van Time uit 1957 gaf de pers de volle aandacht aan het verhaal.

“It’s the first time a dog story made eight-column streamers on every front page in the country.” Time, 1957

Uit een krantenknipsel van The New York Times van 3 november 1957 weten we dat Laika inclusief foto de voorpagina haalde.

Schermafbeelding 2018-12-23 om 12.57.11
Foto via animalwise.com

Radio? TV?

Een week voor opstijgen, werd Laika ‘geïnterviewd’ op de radio (Moscow Radio), samen met een van haar baasjes (professor Alexei Prokovsky). Laika, die toen nog Kudryavka heette, blafte tijdens de uitzending in de microfoon. Een week later werd beslist dat een kortere naam voor de hond nodig was, die makkelijker zou zijn voor het grote publiek. Naar aanleiding van haar radio-optreden eerder die week, kreeg ze de naam Laika mee, wat ‘blaffer’ in het Russisch betekent.

Of er op het televisienieuws berichtgegeven werd over Laika is onduidelijk. Het eerste officiële televisienieuws dateert van 1941 in de Verenigde staten, maar pas later was dit beschikbaar voor het grotere publiek. Wel zijn er op Youtube verschillende filmpjes te vinden die Laika tonen tijdens de trainingen en verzorgingen.

Laika anno 2018

Hoe zou de berichtgeving over deze speciale gebeurtenis er vandaag de dag uitzien? Dat is de vraag die ik in de volgende paragrafen zal beantwoorden.

Ten eerste zou er vandaag de dag veel meer kritiek komen op het feit dat het om een experiment met dieren gaat. Hoewel sommige kranten (buiten de Sovjet-Unie) hier aandacht aan schonken, kwam dit relatief weinig voor. Anno 2018 zal de aandacht voor het feitelijke gebeuren dus eerder plaatsmaken voor kritiek, véél kritiek. (Mogelijks zou het doorgaan van het geplande experiment hierdoor ook in het gedrang komen, maar voor het vervolledigen van de opdracht nemen we aan dat alles volgens het oorspronkelijke plan verloopt.)

Televisie

Door middel van een correspondent (en ploeg) ter plaatse, zou het hele gebeuren live uitgezonden kunnen worden op het televisienieuws. Ook interviews met de betrokken professors, als het bijwonen van bijvoorbeeld een training van de hond, vormen interessant materiaal. Op deze manier kan er bijvoorbeeld een langere reportage gecreëerd worden, eventueel opgedeeld in afleveringen, waarvan de lancering van de raket het slotstuk is.

Sociale media

Via sociale media zijn er verschillende manieren mogelijk om over deze gebeurtenis bericht te geven. Eén van de mogelijkheden is om op een pagina een aftel-tool te installeren, zodat iedereen samen kan aftellen tot de lancering. Ook door middel van korte filmpjes en foto’s van Laika, kan iedereen die wil op de hoogte gehouden worden van het hele gebeuren. Op het moment van de lancering zelf kan er ook overgegaan worden tot een Facebook live, zodat de lancering van de raket voor de hele wereld zichtbaar is. Indien de technologie het toelaat, zou een camera in de ruimtecabine bij het hondje geïnstalleerd kunnen worden. Zo kan iedereen via Facebook volgen hoe het er daarbinnen aan toe gaat.

Kranten

Hoewel de kleurenfoto al voor 1957 uitgevonden werd, was het pas in de late jaren 70 dat dit soort foto’s ook in kranten verscheen. Een verbetering ten opzichte van toen dus, zou vandaag het gebruik van kleurfoto’s van Laika zijn.

Ook hebben kranten steeds vaker een online platform, waardoor multimedialiteit vergemakkelijkt wordt. Naast het schrijven van louter artikels, kunnen er op hetzelfde platform dus ook video’s gedeeld worden, en kunnen er bijvoorbeeld ook polls georganiseerd worden.

Journalistiek als eerste ontwerp van de geschiedenis

Na een oudere gebeurtenis in een hedendaags jasje te hebben gestoken, wil ik het nog graag over iets anders hebben. Namelijk hoe journalistiek de geschiedenis eigenlijk creëert, en hoe nieuwe media dit in de hand (kunnen) werken. Ik begin graag met een voorbeeld, namelijk de iconische foto van ‘het napalmmeisje’.

ap489943708182-resize1
Afbeelding via Time Magazine

Ongeacht leeftijd, iedereen heeft deze foto die in juni 1972 werd genomen al wel eens gezien. Hij werd gemaakt door AP fotograaf Nick Uten tijdens de Vietnamoorlog, en toont hoe dorpelingen wegrennen nadat er een bom viel.

Uten was ter plaatse, en maakte snel enkele foto’s voor hij het meisje dat volledig verband was, naar een plaatselijk ziekenhuis bracht. De foto haalde de volgende dag de cover van The New York Times, en maakte wereldwijd zoveel indruk, dat Uten er in 1973 de Pulitzerprijs mee won voor fotojournalistiek. In datzelfde jaar besloot Amerika zich terug te trekken uit de oorlog.

Vandaag, bijna 50 jaar later, krijgt Uten nog vaak de vraag om foto’s te maken die oorlogen zouden kunnen stoppen, vertelt hij in een interview.

Dit voorbeeld kan als bewijs gezien worden dat (foto)journalistiek de geschiedenis wel degelijk mee creëert, en soms zelfs de mogelijkheid heeft om het te veranderen. Mocht Uten die dag niet op dezelfde plaats geweest zijn, of zelfs gewoon naar de andere kant hebben gekeken, was deze foto waarschijnlijk niet gemaakt. Niemand kan weten wat er dan gebeurd zou zijn, maar een mogelijk is dat de oorlog dan langer had geduurd. Een eerlijk verhaal bij een eerlijke foto plaatsen, kan dus verregaande (positieve) gevolgen hebben voor de toekomst.

Hoewel dit voorbeeld niet over nieuwe media gaat (foto’s in tijdschriften worden eerder als traditionele media beschouwd), is dit voorbeeld toch een voorloper van hoe het er tegenwoordig aan toe zou gaan. De blogpost die ik onlangs schreef over Humans of New York aan de andere kant, illustreert die hedendaagse invulling. Daar toonde ik reeds aan dat foto’s gevolgen kunnen hebben voor het dagelijkse leven, voor morgen en voor nu. Laat het nu net de geschiedenis van de toekomst zijn…

Bronnen

Frittz R., History’s a bitch: a dogs walk through time (2011). Space rover, geconsulteerd via https://www.mcsweeneys.net/articles/space-rover

Laika (2018). Geconsulteerd via https://en.wikipedia.org/wiki/Laika

Message from the first dog in space receiver 45 years too late (2002). Geconsulteerd via https://web.archive.org/web/20060108184335/http://www.dogsinthenews.com/issues/0211/articles/021103a.htm

My picture lead to the end of the Vietnam war (2018). The news minute, geconsulteerd via https://www.thenewsminute.com/article/my-picture-led-end-vietnam-war-napalm-girl-photographer-nick-ut-tells-tnm-77703

Newspaper archive (2018). Geconsulteerd via https://newspaperarchive.com/tags/dog-space-laika/ pci=7&ndt=bd&pd=1&pm=1&py=1957&pe=29&pem=10&pey=1958&psb=dateasc&ob=1/

Television news in the United States (2018). Geconsulteerd via https://en.wikipedia.org/wiki/Television_news_in_the_United_States

The True Story Behind “Napalm Girl” (2017). Geconsulteerd via https://allthatsinteresting.com/napalm-girl/2

Time: The press dog story (1957) Geconsulteerd via http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,868045-1,00.html

Wellerstein A., (2017). Remembering Laika, Space Dog and Soviet Hero. The New Yorker, geconsulteerd via https://www.newyorker.com/tech/annals-of-technology/remembering-laika-space-dog-and-soviet-hero

Dankjewel voor je reactie! ♥

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s